Klejek czerwonawy – wprowadzenie do gatunku
Klejek czerwonawy (Chroogomphus rutilus) to interesujący gatunek grzybów z rodziny klejówkowatych (Gomphidiaceae), który wzbudza zainteresowanie zarówno mykologów, jak i pasjonatów grzybobrania. Po raz pierwszy opisany został w 1774 roku przez Jacob’a Christian’a Schäffer’a, który nadał mu nazwę Agaricus rutilus. W ciągu kolejnych lat przeszedł kilka zmian w klasyfikacji oraz nazewnictwie, a obecne jego oznaczenie zostało nadane przez Orsona Knappa Millera w 1964 roku. W Polsce klejek czerwonawy jest znany również pod innymi nazwami, takimi jak klejek lepki czy bedłka lepak.
Systematyka i nazewnictwo
W systematyce grzybów klejek czerwonawy należy do rodzaju Chroogomphus, rodziny Gomphidiaceae oraz rzędu Boletales. Cała klasyfikacja tego gatunku przedstawia się następująco: Chroogomphus, Gomphidiaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi. Takson ten został po raz pierwszy zdiagnozowany w XVIII wieku, co czyni go jednym z dłużej znanych gatunków grzybów. W polskim piśmiennictwie mykologicznym Władysław Wojewoda zaproponował nazwę „klejek czerwonawy” w 2003 roku.
Morfologia klejka czerwonawgo
Kapelusz klejka czerwonawgo ma średnicę od 4 do 15 cm. W młodym stadium jest wypukły z podwiniętym brzegiem oraz miedzianobrązowy, lecz z czasem zmienia kolor na jaśniejszy. Dojrzałe owocniki mają kapelusz spłaszczony i wilgotny, charakteryzujący się silnie śluzowatą powierzchnią; w stanie suchym staje się gładki i błyszczący. Kapelusz jest bardzo gruby i mięsisty, a młode owocniki często otoczone są pajęczynowatą osłoną.
Blaszki tego grzyba są początkowo miedzianoszare, a po dojrzeniu zmieniają kolor na ciemnopurpurowo-brązowy. Są bardzo grube i rzadkie, często rozwidlone oraz daleko zbiegające na trzon. Trzon klejka czerwonawgo jest długi i wysmukły, mięsisty, o barwie miedzianopomarańczowej do żółtobrązowej. Na jego powierzchni można dostrzec delikatny zygzakowaty wzorek z ochrowej osłony, a w stanie suchym czasami występuje zgrubiała strefa pierścieniowa.
Miąższ grzyba jest pomarańczowożółty i po naciśnięciu zmienia kolor na karminowy. Gdy spojrzymy na podstawę trzonu, możemy dostrzec chromowożółty odcień. Grzyb nie ma wyraźnego zapachu i charakteryzuje się łagodnym smakiem.
Występowanie i siedlisko
Klejek czerwonawy ma szerokie rozprzestrzenienie geograficzne – występuje nie tylko w Europie, ale również w Ameryce Północnej oraz w krajach azjatyckich takich jak Korea i Japonia. W Polsce jest to gatunek pospolity. Grzyb ten preferuje siedliska leśne, rośnie najczęściej w lasach iglastych oraz mieszanych, gdzie można go spotkać pod jodłą pospolitą, sosną zwyczajną oraz kosodrzewiną. Owocniki klejka czerwonawgo pojawiają się od lipca do listopada.
Znaczenie ekologiczne i kulinarne
Klejek czerwonawy to grzyb mykoryzowy, co oznacza, że współżyje z roślinami żywicielskimi poprzez swoje korzenie. Jego obecność w ekosystemie leśnym przyczynia się do lepszego rozwoju roślin oraz ich odporności na choroby. Grzyb ten jest jadalny średniej jakości; jednak ze względu na ryzyko pomylenia go z innymi gatunkami grzybów mogącymi być trującymi – takimi jak zasłonak rudawy czy zasłonak rudy – nie zaleca się jego zbierania przez mniej doświadczonych grzybiarzy.
Gatunki podobne
Wśród gatunków podobnych do klejka czerwonawgo można wymienić klejek alpejski (Chroogomphus helveticus), który wyróżnia się filcowatym kapeluszem. Klejek alpejski również jest grzybem jadalnym, lecz jego morfologia różni się od klejka czerwonawgo. Dlatego też doświadczeni zbieracze grzybów powinni zwracać uwagę na szczegóły morfologiczne podczas identyfikacji tych grzybów.
Podsumowanie
Klejek czerwonawy to interesujący gatunek grzyba o wielu cechach morfologicznych oraz ekologicznych znaczeniu. Jego rozprzestrzenienie oraz charakterystyka sprawiają, że stanowi on ważny element mykobioty Polski oraz ekosystemu leśnego. Choć jest to grzyb jadalny średniej jakości, dla bezpieczeństwa warto zachować ostrożność podczas jego zbierania i spożycia. W związku z tym zarówno amatorzy grzybobrania jak i doświadczeni mykolodzy powinni być świadomi zarówno zalet jak i potencjalnych zagrożeń związanych z tym gatunkiem.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).