Wstęp
Heinkel He 59 to niemiecki samolot zaprojektowany w latach 30. XX wieku, który odegrał istotną rolę podczas II wojny światowej. Jego wszechstronność jako bombowiec torpedowy, samolot rozpoznawczy oraz możliwości lądowania na wodzie i lądzie sprawiły, że był wykorzystywany w różnych zadaniach militarnych przez Luftwaffe i Kriegsmarine. Mimo że projekt ten miał swój początek w biurze konstrukcyjnym Ernsta Heinkela, jego militarne przeznaczenie zostało początkowo ukryte pod cywilnym charakterem konstrukcji. W artykule przyjrzymy się historii tego samolotu, jego operacjom bojowym oraz różnym wersjom rozwojowym.
Historia powstania Heinkel He 59
Projektowanie Heinkela He 59 rozpoczęło się w 1930 roku pod kierunkiem Reinholda Mewesa, który pracował w biurze konstrukcyjnym Ernsta Heinkela. W celu zatuszowania militarnego przeznaczenia, samolot został oficjalnie przedstawiony jako konstrukcja cywilna. Pierwszy prototyp, oznaczony jako He 59 A, był typowym wodnosamolotem, natomiast drugi prototyp, He 59 B, odbył swój pierwszy lot we wrześniu 1931 roku. Wersja B okazała się na tyle udana, że rozpoczęto jej produkcję seryjną. Ostatecznie dostarczono 142 egzemplarze samolotu w trzech różnych wersjach.
Konstrukcja He 59 była innowacyjna jak na swoje czasy. Skrzydła wykonane były z drewna i pokryte sklejką oraz płótnem, co zapewniało im lekkość i wytrzymałość. Kadłub miał kształt pudełka i był zbudowany ze stali, również pokryty płótnem. Sekcja ogonowa została natomiast pokryta lekką blachą, co dodatkowo zmniejszało masę całej maszyny. Te cechy sprawiły, że He 59 był nie tylko funkcjonalny, ale także stosunkowo łatwy w produkcji.
Heinkel He 59 w Hiszpanii
Pierwsze użycie operacyjne samolotów He 59 miało miejsce podczas hiszpańskiej wojny domowej w 1936 roku. Niemieckie siły wysłały dziesięć maszyn tego typu do Hiszpanii jako część Legionu Condor. Samoloty te utworzyły morską eskadrę rozpoznawczą AS/88 i miały za zadanie zwalczanie żeglugi w roli bombowców torpedowych. W praktyce jednak okazało się, że norweskie torpedy były wadliwe, co zmusiło pilotów do zmiany taktyki na bombardowania celów lądowych.
Podczas wojny domowej samoloty te uczestniczyły w różnych misjach powietrznych, takich jak bombardowanie portów oraz mostów. Piloci starali się dotrzeć nad cele lotem szybowym, co pozwalało zaoszczędzić paliwo i zwiększyć skuteczność ataków. W styczniu 1939 roku samoloty wsparły powstanie na Minorce oraz brały udział w nalotach na Tarragonę i San Felin de Guixos. W ciągu całej wojny domowej He 59 zatopiły aż 52 statki handlowe.
Operacje podczas II wojny światowej
Po wybuchu II wojny światowej Heinkel He 59 został wykorzystany przez Luftwaffe jako wszechstronny samolot torpedowy oraz bombowy. Podczas kampanii wrześniowej w Polsce samoloty te z powodzeniem zatopiły polski stawiacz min ORP „Gryf” oraz brały udział w nalotach na Westerplatte. W kolejnych miesiącach konfliktu maszyny te uczestniczyły również w akcjach rozpoznawczych oraz transportowych.
W maju 1940 roku podczas inwazji na Holandię dwanaście samolotów z grupy transportowej z.b.V 108 transportowało spadochroniarzy do zajęcia strategicznych mostów. Samoloty He 59 były również wykorzystywane do działań ratunkowych nad Kanałem La Manche. Oznaczone symbolem Czerwonego Krzyża i pomalowane na biało, prowadziły misje ratunkowe dla zestrzelonych pilotów.
Jednakże działania te nie pozostały bez reakcji ze strony brytyjskiego dowództwa. Po incydencie związanym z jednym zestrzelonym samolotem ratunkowym Brytyjczycy uznali, że maszyny te mogą prowadzić działalność szpiegowską i zaczęli je likwidować. Niemcy próbowały protestować powołując się na prawo międzynarodowe, jednak brytyjskie ataki stały się normą.
Wersje rozwojowe Heinkel He 59
Samolot Heinkel He 59 doczekał się kilku wersji rozwojowych, które dostosowywały go do różnych potrzeb militarnych oraz szkoleniowych. Oto najważniejsze z nich:
- He 59 C-1 – nieuzbrojony samolot szkoleniowy przeznaczony do nauki pilotażu.
- He 59 C-2 – wersja przeznaczona do ratownictwa morskiego, wyposażona w odpowiedni sprzęt.
- He 59 D-1 – samolot szkoleniowo-ratowniczy.
- He 59 E-1 – szkoleniowy bombowiec torpedowy.
- He 59 E-2 – szkoleniowy samolot rozpoznawczy.
- He 59 N – wersja przeznaczona do nauki nawigacji (konwersja He 59 D-1).
Niektóre wersje szkoleniowe pozostały w użyciu dłużej niż maszyny bojowe, jednak większość z nich została wycofana lub zniszczona do 1944 roku.
Zakończenie
Heinkel He 59 to jeden z mniej znanych niemieckich samolotów II wojny światowej, który mimo swoich ograniczeń odegrał ważną rolę podczas wielu kluczowych wydarzeń tego konfliktu. Jego wszechstronność umożliwiła zastosowanie go zarówno jako bombowca torpedowego, jak i samolotu rozpoznawczego
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).