Wstęp
25 Dywizja Strzelców, związek taktyczny piechoty Armii Czerwonej, odegrała istotną rolę w okresie wojny domowej w Rosji oraz w wojnie polsko-bolszewickiej. Powstała w 1918 roku i przez szereg lat angażowała się w działania zbrojne, stając się ważnym elementem strategii Armii Czerwonej. W artykule tym przyjrzymy się procesowi formowania dywizji, jej strukturze organizacyjnej, dowódcom oraz kluczowym bitwom, w których brała udział.
Formowanie i walki
25 Dywizja Strzelców została sformowana latem 1918 roku w Nikołajewsku. Początkowo nosiła nazwę 1 Nikołajewskiej Dywizji Piechoty, a od 25 września 1918 roku przemianowano ją na 1 Samarską Dywizję Piechoty. Następnie, 19 listopada 1918 roku, przyjęła ostateczną nazwę – 25 Dywizja Strzelców. Już od samego początku swojego istnienia jednostka ta była zaangażowana w intensywne działania wojenne, walcząc w składzie różnych armii, takich jak 4, 1 oraz 5 Armia.
W pierwszych miesiącach swojego istnienia dywizja brała udział w walkach pod Samarą, Ufą oraz Uralskiem. Jej obecność na tych frontach miała kluczowe znaczenie dla postępu Armii Czerwonej w regionie. W maju 1920 roku jednostka została przypisana do 12 Armii na Froncie Południowo-Zachodnim. W składzie Grupy Golikowa dywizja sforsowała Dniepr i odnosiła sukcesy w starciach z oddziałami polskimi pod Hornostajpolem.
Mimo początkowych sukcesów, dywizja doświadczyła również poważnych porażek. Pod Borodzianką nie udało jej się zatrzymać odwrotu 1 Dywizji Piechoty Legionów Polskich, co doprowadziło do znacznych strat w jej szeregach. Sytuacja nie uległa poprawie również podczas walk w sierpniu pod Kowlem i Dorohuskiem, gdzie choć na krótko udało im się przełamać obronę polskiej 7 Dywizji Piechoty, ostatecznie zostały odrzucone na pozycje wyjściowe.
W miarę jak konflikt trwał, dywizja kontynuowała walki na Wołyniu i Białorusi. Po podpisaniu rozejmu z Polską jednostka zaangażowała się w starcia z oddziałami gen. Bułaka-Bałachowicza, co świadczy o jej elastyczności oraz zdolności do adaptacji w szybko zmieniającym się otoczeniu wojennym.
Struktura organizacyjna
Na dzień 12 lipca 1920 roku struktura organizacyjna 25 Dywizji Strzelców przedstawiała się następująco:
- dowództwo dywizji
- 73 Brygada Strzelców
- 217 pułk strzelców
- 218 pułk strzelców
- 219 pułk strzelców
- 1 szwadron kawalerii
- 1 dywizjon artylerii polowej
- 74 Brygada Strzelców
- 220 pułk strzelców
- 221 pułk strzelców
- 222 pułk strzelców
- 2 szwadron kawalerii
- 3 dywizjon artylerii polowej
- 75 Brygada Strzelców
- 223 pułk strzelców
- 224 pułk strzelców
- 225 pułk strzelców
- 1 pułk Kozaków Uralskich
Dowódcy dywizji
Prowadzenie dowództwa nad 25 Dywizją Strzelców spoczywało na wielu osobach, które miały znaczący wpływ na rozwój i strategię jednostki. Oto lista głównych dowódców:
- Siergiej P. Zacharow (6.08—29.11.1918)
- Gaspar Woskanow (29.11.1918—5.02.1919)
- Siergiej P. Zacharow (5.02.1919—26.02.1919)
- Michaił Wielikanow (26.02—12.03.1919)
- F. Ługowienko (cz.p.o., 12.03—9.04.1919)
- Wasilij Czapajew (9.04.1919—5.09.1919; poległ w walce)
- Iwan Kutiakow (6.09.1919 do 24.09.1920)
- Gaspar Woskanow (24.09—8.10.1919)
- Iwan Kutiakow (8.10.1919—30.06.1920)
- Aleksiej Karpowicz Riazancew (cz.p.o., 30.06—18.07.1920)
- Boris Tal (cz.p.o., 18.07—4.08.1920)
- Aleksandr Bachtin (4.08.1920 – 24.09.1920)
- W. Pawłowski (24.09.1920—9.05.1921)
- Żan Zonberg (08.1922—06.1924)
Zakończenie
25 Dywizja Strzelców to jednostka o bogatej historii, która odegrała kluczową rolę w czasie wojny domowej oraz wojny polsko-bolszewickiej w Rosji i Europie Środkowo-Wschodniej na początku XX wieku. Jej liczne bitwy i zmiany dowództwa pokazują dynamikę konfliktu zbrojnego oraz trudności, jakie napoty
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).